Karadağlı çoban Mileva 'Gara' Jovanović, Sinjajevina Dağları'nda hayvanlarıyla birlikte
Karadağlı çoban Mileva 'Gara' Jovanović, Sinjajevina Dağları'nda hayvanlarıyla birlikte

Karadağ’da Bir Çobanın Direnişi: ‘To Hold a Mountain’ Belgeseli Dünya Festivallerinde Yankı Buluyor

Karadağ’ın eşsiz doğal güzelliklere sahip Sinjajevina Dağları’nda, geleneksel çobanlık yaşamını sürdüren Mileva ‘Gara’ Jovanović’in ilham verici hikayesi, ‘To Hold a Mountain’ adlı belgesel filmle dünya sahnesine taşındı. Yönetmenliğini Biljana Tutorov ve Petar Glomazić’in üstlendiği bu yapım, Gara’nın meralarının NATO askeri eğitim alanı ilan edilmesi tehdidine karşı verdiği olağanüstü mücadeleyi ve bu direnişin zaferle sonuçlanmasını anlatıyor. Film, uluslararası alanda büyük beğeni toplayarak Sundance Film Festivali’nde dünya sineması belgesel kategorisinde Büyük Jüri Ödülü’nü kazandı.

Belgeselin yapımcıları, Gara ile ilk kez sekiz yıl önce, hükümetin dağları askeri bölgeye dönüştürme planlarına karşı düzenlenen bir mitingde tanıştı. Ortamda erkeklerin çekingen davrandığı bir anda, beyaz bir atın üzerinde megafonla yaptığı etkileyici konuşma ile Gara, film yapımcılarının dikkatini çekti. Yönetmen Glomazić’in çoban bir aileden gelmesi, bölgedeki kadim transhümans (yayla göçü) kültürünü anlamasına yardımcı olurken, Tutorov ise Sinjajevina’nın büyüleyici doğasına ve Gara’nın kızı Nada ile olan güçlü bağına hayran kaldı. Bu karşılaşma, pastoralist topluluğun yaşam biçimini tehdit eden bu duruma karşı bir direniş filmi yapma fikrini doğurdu.

Film yapımcıları, Gara’nın zorlu ve şebekeden bağımsız yaşamına yıllarını adadı. Yazlık küçük kulübesinde su kuyudan çekiliyor, yemekler odun ateşinde pişiriliyor. Çobanlar, koyunlarını kurtlardan korumak, kaybolan inekleri geniş yamaçlardan kurtarmak için sisli, fırtınalı ve erken karlı havalara karşı mücadele ediyor. Gara, her bir ineğini, koyununu, midillisini ve çoban köpeğini isimleriyle tanıyor ve aralarında derin bir bağ kuruyor. Hayvanlarının hiçbir kısmını israf etmiyor; koyun derileri peynir yapımında kullanılırken, gübreleri bahçıvanlara satılıyor. Bu yaşam biçimi, yüzyıllardır neredeyse hiç değişmeden sürdürülüyor.

Gara’nın bu zorlu hayatı seçmesinin ardında yatan temel motivasyon, özgürlük arayışı. Gençliğinde şehirde bir fabrikada çalışmış, ancak o dönemde kendini baskı altında hissetmiş ve aldığı maaşla çocuklarını geçindirememiş. Kendi hayatının patronu olma arzusuyla dağlara geri dönmüş ve çocuklarının doğada büyümesinin daha sağlıklı olacağına inanmış. Dağı ‘yaşayan bir varlık’ olarak hisseden Gara, onun ruhuna güç ve şifa verdiğine inanıyor. Dağı savunmayı, gelecek nesiller için korumayı kendi yaşamından bile üstün tutacak kadar derin bir manevi bağa sahip olduğunu belirtiyor.

Belgesel, Gara’nın kızı Nada’nın da büyümesini ve iki dünya arasında kalışını gözler önüne seriyor. Tırnaklarını boyayan, pop şarkıları dinleyen Nada, bir yandan da annesiyle dağın zorlu yaşamını paylaşıyor. Şimdilerde 20 yaşında bir üniversite öğrencisi olan Nada, biyoloji okuyor ve mikrobiyolog olmayı hedefliyor. Ancak annesi gibi o da dağa derin bir bağlılık hissediyor ve gelecekte çobanlık ile mesleğini birleştirebileceğini düşünüyor. Zor zamanlarında dağ ile konuştuğunu, çünkü dağın yargılamadan dinlediğini ifade ediyor.

‘To Hold a Mountain’ belgeseli, 2025 yazında Karadağ hükümetinin askeri bölge planlarını aniden iptal etmesiyle beklenmedik bir zaferle sonuçlandı. Film yapımcıları, bu tarihi zafer anını dahil etmek için kurguyu yeniden açmaya karar verdi. Gara için festival yolculuğu, planlara karşı bir mücadele turundan çok, bir zafer turuna dönüştü. Sundance, İsvayçre, Saraybosna, Londra ve Kopenhag gibi uluslararası festivallerde gösterimlere katılan Gara, farklı kültürlerden birçok insanla tanışma fırsatı buldu. Bu deneyimi ‘unutulmaz ve çok güzel’ olarak tanımlıyor.

Film, kaybolmakta olan bir yaşam biçiminin ağıtı olmasının ötesinde, bireysel direnişin, doğa ile kurulan derin bağın ve özgürlük arayışının güçlü bir öyküsünü sunuyor. Gara’nın mücadelesi, sadece kendi yaşamını değil, aynı zamanda gelecek nesiller için dağın korunmasını ve kadim bilgilerin aktarılmasını da temsil ediyor. ‘To Hold a Mountain’, izleyicilere bu değerli kültürel mirasın ve insan-doğa ilişkisinin önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Bu haber, The Guardian Culture'da yayımlanan bir makaleden derlenerek hazırlanmıştır. Kaynak: The Guardian Culture.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Arter’in güncel programı üretim sürecini sergi deneyimine açıyor

Kültür Sanat; edebiyat, sinema, görsel sanatlar, sahne, müzik ve dünya kültür gündeminden seçilmiş haberleri Türkçe okur için yeniden bağlamlandıran dijital bir dergidir.

Gece Gezmesi Kadıköy’de festival rotasını mahalle ölçeğine taşıyor